Rok 2026 będzie ważnym momentem dla polskiej szkoły. Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa, która w szkołach podstawowych obejmie najpierw klasy I i IV. W kolejnych latach nowa podstawa będzie wdrażana stopniowo w następnych klasach. Nie jest to wyłącznie zmiana dokumentów, podręczników czy rozkładów materiału. Dzięki Reformie26, szkoła ma w większym stopniu rozwijać: kompetencje, sprawczość, samodzielność, współpracę oraz umiejętność rozwiązywania problemów. Ważnym punktem odniesienia jest Profil absolwenta i absolwentki, który określa kompetencje, wiedzę i postawy ucznia kończącego dany etap edukacji. Oznacza to zmianę podejścia do edukacji: od modelu opartego głównie na przekazywaniu wiedzy do modelu, w którym uczeń działa, doświadcza, bada, projektuje, współpracuje i wyciąga wnioski. W takim podejściu ogromne znaczenie ma nie tylko metoda pracy nauczyciela, ale również przestrzeń, w której odbywa się nauka.

Coraz częściej mówi się o środowisku uczenia się jako o „trzecim nauczycielu”. Po nauczycielu i grupie rówieśniczej, to właśnie przestrzeń może wspierać aktywność uczniów, ułatwiać współpracę, pobudzać ciekawość i pomagać w organizacji różnorodnych form zajęć. Dlatego realizacja nowej podstawy programowej wymaga nie tylko zmian metodycznych, ale również odpowiednio zaprojektowanych sal, pracowni i stref edukacyjnych. W tym kontekście ważnym wsparciem dla szkół jest rządowy program Pracownie Kompas Jutra, realizowany w latach 2026–2029.
Program pomaga wyposażyć lub doposażyć pracownie przyrodnicze oraz pracownie praktyczno-techniczne, czyli przestrzenie szczególnie potrzebne do prowadzenia zajęć opartych na badaniu, eksperymentowaniu, projektowaniu i pracy warsztatowej.

Spis treści

1. Co zmienia nowa podstawa programowa 2026?
2. Nauka oparta na działaniu – czego potrzebują uczniowie i nauczyciele?
3. Dlaczego przestrzeń szkolna ma znaczenie? 
4. Jak zaprojektować przestrzeń, wspierającą aktywne nauczanie?
5. Dobre praktyki i inspiracje
6. Podsumowanie

Nowa podstawa programowa wprowadza zmianę w edukacji. Wiedza nadal pozostaje ważna, ale ma być silniej powiązana z umiejętnościami praktycznymi i realnym doświadczeniem ucznia. W edukacji podkreślono znaczenie kompetencji fundamentalnych, a także kompetencji przekrojowych: rozwiązywania problemów, współpracy oraz myślenia krytycznego i kreatywnego. Zmienia się również rola nauczyciela. Nauczyciel nie jest już wyłącznie osobą przekazującą informacje i kontrolującą ich zapamiętanie. Coraz częściej staje się organizatorem procesu edukacyjnego, przewodnikiem, moderatorem pracy zespołowej i osobą, która tworzy warunki do samodzielnego dochodzenia do wiedzy.

Dla szkoły oznacza to konkretne konsekwencje organizacyjne. Lekcja nie musi już zawsze wyglądać tak samo: nauczyciel przy tablicy, uczniowie w ławkach ustawionych w rzędach, praca indywidualna i jeden kierunek komunikacji. Coraz większego znaczenia nabierają zajęcia w grupach, projekty interdyscyplinarne, eksperymenty, prezentacje, dyskusje, praca z materiałami, wykorzystanie technologii i elastyczne przechodzenie między różnymi aktywnościami.

Dodatkowo w ramach Reformy26, liczba godzin nauki przedmiotów przyrodniczych ulega zmianie.

Uczniowie będą mieli:

• 3 godz. przyrody tygodniowo w każdym roku w klasach IV-VI,
• po 3 godz. tygodniowo biologii, chemii, fizyki i geografii w klasach VII-VIII.

To razem 21 godzin przedmiotów przyrodniczych w klasach IV-VIII, a więc o 1 godzinę więcej niż wynosi aktualna łączna liczba godzin przeznaczonych na te przedmioty.

Poprzez aktywne uczenie, uczeń staje się uczestnikiem procesu: zadaje pytania, sprawdza hipotezy, eksperymentuje, porównuje, analizuje, tworzy, współpracuje i prezentuje efekty swojej pracy. Dzięki temu nauka jest bardziej angażująca, a wiedza łatwiej łączy się z praktycznym działaniem. Nowa podstawa programowa sprzyja metodom, które wspierają właśnie takie podejście.

Wśród nich szczególne znaczenie mają:

• eksperymentowanie – uczenie się poprzez obserwację, badanie zjawisk i samodzielne wyciąganie wniosków;
• projekty edukacyjne – pozwalają łączyć treści z różnych przedmiotów i rozwijać odpowiedzialność za wspólną pracę;
• STEAM – podejście integrujące naukę, technologię, inżynierię, sztukę i matematykę;
• design thinking – uczy projektowania rozwiązań w odpowiedzi na realne potrzeby;
• praca zespołowa – rozwijająca komunikację, współpracę i podział zadań;
• uczenie przez odkrywanie – uczniowie dochodzą do wiedzy poprzez pytania, doświadczenia i analizę.

Aby takie metody mogły być skutecznie realizowane, nauczyciele potrzebują nie tylko scenariuszy zajęć i pomocy dydaktycznych, ale również przestrzeni, która pozwala szybko zmieniać formę pracy. Tradycyjny układ sali z ławkami ustawionymi na stałe w rzędach może ograniczać możliwości prowadzenia zajęć projektowych, warsztatowych lub badawczych. Aktywne nauczanie potrzebuje sali, która jest elastyczna. Jednego dnia może pełnić funkcję klasy do pracy indywidualnej, kolejnego — przestrzeni do pracy zespołowej, a jeszcze innego — pracowni projektowej, badawczej lub kreatywnej.

Program Pracownie Kompas Jutra, rozróżnia dwa główne typy przestrzeni: pracownię przyrodniczą, wspierającą obserwacje, doświadczenia i badania, oraz pracownię praktyczno-techniczną, przeznaczoną do zajęć warsztatowych, projektowych, konstrukcyjnych i manualnych. Taki podział dobrze odpowiada kierunkowi zmian w edukacji, w którym uczeń uczy się przez działanie i widzi praktyczne zastosowanie wiedzy.

Przestrzeń szkolna wpływa na sposób pracy uczniów i nauczycieli. Może wspierać koncentrację, ułatwiać komunikację, zachęcać do aktywności i porządkować proces uczenia się. Może też działać odwrotnie — ograniczać ruch, utrudniać współpracę, rozpraszać lub wzmacniać bierną postawę uczniów. Dobrze zaprojektowana sala lekcyjna nie jest przypadkowym zestawem mebli i pomocy dydaktycznych. To środowisko, które odpowiada na różne potrzeby edukacyjne: pracę indywidualną, pracę zespołową, doświadczenia, prezentacje i korzystanie z technologii.

W praktyce szczególne znaczenie mają:

• mobilne meble, które można szybko przestawiać w zależności od celu lekcji;
• stoły modułowe umożliwiające pracę indywidualną, grupową i projektową;
• strefy aktywności, np. miejsce do eksperymentów, czytania, pracy kreatywnej, prezentacji lub wyciszenia;
• nowoczesne pomoce dydaktyczne wspierające naukę przez działanie;
• technologie edukacyjne, które pomagają wizualizować treści, dokumentować pracę i rozwijać kompetencje cyfrowe;
• ergonomiczne krzesła i stoliki dopasowane do wieku uczniów;
• przestrzeń do ekspozycji prac, notatek, map myśli i wyników projektów.

W elastycznej sali nauczyciel może rozpocząć lekcję od krótkiego wprowadzenia, następnie podzielić klasę na zespoły, przejść do pracy badawczej, a na koniec zorganizować prezentację wyników. Taka zmiana nie wymaga przenoszenia ciężkich mebli ani reorganizacji całej sali przez kilkanaście minut. Przestrzeń wspiera scenariusz zajęć, zamiast go ograniczać.

Modernizacja przestrzeni edukacyjnej nie zawsze musi oznaczać generalny remont. Wiele zmian można wprowadzać etapowo — zaczynając od diagnozy potrzeb.

Pierwszym krokiem powinno być określenie, jakie metody pracy szkoła chce rozwijać. Inaczej projektuje się pracownię STEAM, inaczej salę edukacji wczesnoszkolnej, a jeszcze inaczej przestrzeń do zajęć terapeutycznych, językowych czy projektowych.

Warto zadać sobie kilka pytań:

• Jakie aktywności najczęściej odbywają się w tej sali?
• Czy uczniowie pracują głównie indywidualnie, czy w grupach?
• Czy nauczyciele potrzebują miejsca do eksperymentów, prezentacji lub pracy warsztatowej?
• Czy sala umożliwia szybkie zmiany ustawienia?
• Czy uczniowie mają dostęp do materiałów, narzędzi i pomocy dydaktycznych?
• Czy przestrzeń jest ergonomiczna, bezpieczna i dostosowana do wieku dzieci?

Drugim krokiem jest odejście od sztywnego myślenia o sali lekcyjnej. W nowoczesnej przestrzeni edukacyjnej nie zawsze potrzebny jest jeden stały układ. Lepszym rozwiązaniem może być sala modułowa, którą można dopasować do różnych scenariuszy zajęć.

Trzecim elementem jest ergonomia i bezpieczeństwo. Meble powinny być: stabilne, trwałe, wygodne oraz dostosowane do wzrostu uczniów. Przestrzeń musi umożliwiać swobodne przemieszczanie się, szczególnie wtedy, gdy uczniowie pracują w grupach, korzystają z pomocy dydaktycznych lub wykonują . W Moje Bambino, meble są projektowane z myślą o codziennej, intensywnej pracy w placówkach edukacyjnych. Spełniają wymagania bezpieczeństwa, ergonomii i trwałości, w tym normy PN-EN 1729-1:2016 i PN-EN 1729-2:2023. Stosujemy rozwiązania zapewniające stabilność konstrukcji, komfort użytkowania oraz bezpieczeństwo dzieci i nauczycieli.

Czwartym aspektem jest możliwość łatwej adaptacji. Szkoła potrzebuje rozwiązań, które będą służyć przez lata i nie ograniczą nauczycieli do jednego modelu pracy. Warto wybierać wyposażenie uniwersalne, modułowe i możliwe do łączenia z kolejnymi elementami.

Przy ograniczonym budżecie zmiany można wdrażać etapowo. Najpierw warto zadbać o najbardziej potrzebne elementy: mobilne stoły, wygodne krzesła, miejsce do przechowywania materiałów, tablice, pomoce dydaktyczne i podstawowe wyposażenie do pracy projektowej. Kolejnym etapem może być tworzenie stref tematycznych, doposażenie pracowni lub wprowadzenie technologii edukacyjnych.

Przykładowe aranżacje pracowni szkolnych:

Nowoczesna pracownia nie musi być przeładowana sprzętem. Najważniejsze, aby była uporządkowana i dopasowana do sposobu pracy nauczycieli oraz uczniów. Dobrym rozwiązaniem jest tworzenie pracowni, które łączą różne funkcje. Warto jednak unikać kilku częstych błędów:

1. Kupowanie wyposażenia bez wcześniejszej diagnozy potrzeb – nawet najlepsze meble lub pomoce dydaktyczne nie będą dobrze wykorzystane, jeśli nie odpowiadają na realne potrzeby nauczycieli i uczniów.
2. Projektowanie sali wyłącznie „pod wygląd” – estetyka jest ważna, ale najważniejsza pozostaje funkcjonalność. Przestrzeń ma wspierać codzienną pracę, a nie tylko dobrze wyglądać na zdjęciach.
3. Brak elastyczności – sala zaprojektowana tylko do jednego typu zajęć może szybko przestać odpowiadać na potrzeby szkoły. Najlepiej inwestować w rozwiązania, które można przestawiać, łączyć, rozbudowywać i wykorzystywać na różne sposoby.
4. Pomijanie nauczycieli w procesie planowania – to oni najlepiej wiedzą, jak wygląda codzienna praca z uczniami, jakie aktywności są realizowane najczęściej i co najbardziej utrudnia prowadzenie zajęć metodami.

Nowa podstawa programowa 2026 to ważny krok w kierunku szkoły, która rozwija nie tylko wiedzę, ale również kompetencje potrzebne uczniom w życiu. Sama zmiana dokumentów nie wystarczy jednak, aby ten cel został osiągnięty. Jeśli uczniowie mają częściej pracować projektowo, to potrzebują odpowiednio przygotowanego środowiska. Takiego, które pozwala na elastyczną organizację zajęć, wspiera różne style uczenia się i daje nauczycielom większą swobodę w prowadzeniu lekcji. Dobrze zaprojektowana przestrzeń edukacyjna pomaga realizować cele reformy w praktyce. Mobilne meble, nowoczesne pomoce dydaktyczne, technologie edukacyjne i ergonomiczne wyposażenie sprawiają, że szkoła może szybciej reagować na zmieniające się potrzeby uczniów i nauczycieli.

Nowoczesne pracownie, to nie tylko modernizacja sal. To inwestycja w kompetencje przyszłości uczniów, komfort pracy nauczycieli i długofalowy rozwój szkoły. Właśnie dlatego przygotowania do nowej podstawy programowej warto rozpocząć nie tylko od analizy treści nauczania, ale również od pytania: czy nasza przestrzeń szkolna wspiera sposób uczenia się, którego potrzebuje współczesny uczeń?