R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy s\u0142yszeniem a s\u0142uchaniem<\/strong><\/h2>\nS\u0142yszenie d\u017awi\u0119k\u00f3w to nie to samo, co aktywne s\u0142uchanie. S\u0142yszymy \u2013 odbieramy d\u017awi\u0119ki, dzi\u0119ki narz\u0105dowi, jakim jest ucho. Recepcja d\u017awi\u0119k\u00f3w polega na dostrze\u017ceniu dzia\u0142ania bod\u017aca lub tego, \u017ce bodziec przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 \u2013 to w\u0142a\u015bnie jest s\u0142yszenie. W rzeczywisto\u015bci jednak to m\u00f3zg rozpoznaje rodzaj d\u017awi\u0119ku i odpowiednio go interpretuje.<\/p>\n
\u015awiat d\u017awi\u0119k\u00f3w to \u017ar\u00f3d\u0142o do zdobywania informacji o \u015bwiecie. Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne kategorie d\u017awi\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 sygna\u0142\u00f3w:<\/p>\n
\n- d\u017awi\u0119ki \u015bwiata zewn\u0119trznego [zwierz\u0105t, ludzi (p\u0142acz, \u015bmiech, krzyk), d\u017awi\u0119ki naturalne, d\u017awi\u0119ki r\u00f3\u017cnych urz\u0105dze\u0144]<\/li>\n
- d\u017awi\u0119ki muzyczne<\/li>\n
- d\u017awi\u0119ki mowy<\/li>\n<\/ul>\n
S\u0142uch – zobacz jakie s\u0105 rodzaje s\u0142uchu<\/strong><\/h2>\nMamy r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne rodzaje s\u0142uchu. Jednym z nich jest S\u0141UCH FIZJOLOGICZNY \u2013 (FIZYCZNY), <\/strong>czyli zdolno\u015b\u0107 do odbioru zjawisk akustycznych, zauwa\u017cania fal d\u017awi\u0119kowych o cz\u0119stotliwo\u015bci 16 \u2013 50000 drga\u0144 na sek. (cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 drga\u0144 dla mowy 100 \u2013 8000 drga\u0144 na sek.). Je\u015bli, z r\u00f3\u017cnych przyczyn, pojawi si\u0119 obni\u017cenie s\u0142yszalno\u015bci w pewnych zakresach cz\u0119stotliwo\u015bciowych, spowoduje to niedok\u0142adno\u015b\u0107 odbioru konkretnych d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy (np. gorsza s\u0142yszalno\u015b\u0107 cz\u0119stotliwo\u015bci powy\u017cej 4000 drga\u0144 na sek. \u2013 trudno\u015bci w r\u00f3\u017cnicowaniu s:sz; z:\u017c:\u017a; c:cz:\u0107). Nieprawid\u0142owy s\u0142uch fizjologiczny jest przyczyn\u0105 niedos\u0142uchu, g\u0142uchoty.<\/p>\nInnym rodzajem s\u0142uchu jest S\u0141UCH MUZYCZNY.<\/strong> Jest on w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka odr\u0119bnych, nie zawsze zale\u017cnych od siebie jako\u015bci: s\u0142uch wysoko\u015bciowy (melodyczny), harmoniczny (analityczny), rytmiczny, tembrowy (barwowy), dynamiczny. S\u0142uch wysoko\u015bciowy, czyli zdolno\u015b\u0107 do rozr\u00f3\u017cniania wysoko\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 relatywny (wzgl\u0119dny) lub absolutny. Posiadanie s\u0142uchu relatywnego pozwala na okre\u015blenie wysoko\u015bci d\u017awi\u0119ku na podstawie rozpoznania interwa\u0142u dziel\u0105cego go od d\u017awi\u0119ku wzorcowego. S\u0142uch absolutny rejestruje bezwzgl\u0119dn\u0105 wysoko\u015b\u0107 ka\u017cdego d\u017awi\u0119ku. Ten rodzaj s\u0142uchu ma oko\u0142o 5% ludzi. Jest on prawdopodobnie zdolno\u015bci\u0105 wrodzon\u0105 i ujawnia si\u0119 we wczesnym dzieci\u0144stwie.<\/p>\nS\u0142uch fizjologiczny jest podstaw\u0105 odbioru d\u017awi\u0119k\u00f3w, ale samo spostrzeganie bod\u017ac\u00f3w akustycznych nie jest wystarczaj\u0105ce do pe\u0142nego odbioru i nadawania mowy. Wraz z wiekiem ma\u0142y cz\u0142owiek coraz bardziej rozwija zdolno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cniania
\ni wyodr\u0119bniania z ci\u0105gu fonicznego d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. Uczy si\u0119 identyfikowa\u0107, rozpoznawa\u0107, kiedy co najmniej dwa wra\u017cenia akustyczne s\u0105 r\u00f3\u017cne, a kiedy nie. Aby ten proces przebiega\u0142 prawid\u0142owo i nie zaburza\u0142 rozwoju dziecka, powinien prawid\u0142owo funkcjonowa\u0107 S\u0141UCH FONEMATYCZNY<\/strong> (fonologiczny). Umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta wymaga wcze\u015bniejszego utrwalenia \u015blad\u00f3w (wzorc\u00f3w s\u0142uchowych) g\u0142osek w tylnej cz\u0119\u015bci g\u00f3rnego zawoju skroniowego w okolicy skroniowej lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu. Zaburzenie s\u0142uchu fonematycznego powoduje brak stabilno\u015bci wzorc\u00f3w s\u0142uchowych g\u0142osek, co przejawia si\u0119 trudno\u015bciami w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w podobnych brzmieniowo, np. kasa \u2013 kasza i mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 zaburze\u0144 artykulacyjnych
\ni trudno\u015bci w nauce czytania i pisania. Aby mowa mog\u0142a si\u0119 u dziecka prawid\u0142owo rozwija\u0107, musi ono tak\u017ce umie\u0107 odr\u00f3\u017cnia\u0107 d\u017awi\u0119ki stanowi\u0105ce t\u0119 sam\u0105 klas\u0119 g\u0142osek, jest to zdolno\u015b\u0107 odr\u00f3\u017cniania realizacji stanowi\u0105cych okre\u015blony fonem, np. s i s mi\u0119dzyz\u0119bowe, za co odpowiada S\u0141UCH FONETYCZNY.\u00a0 <\/strong><\/p>\nS\u0142uch i jego funkcje\u00a0<\/strong><\/h2>\nMowa to s\u0142owa, wypowiedzi, kt\u00f3rym nadajemy odpowiednie brzmienie poprzez stosowanie akcentu, melodii i rytmu. Za r\u00f3\u017cnicowanie tych element\u00f3w prozodycznych odpowiedzialny jest S\u0141UCH PROZODYCZNY. <\/strong>Je\u015bli z jakich\u015b przyczyn nie funkcjonuje on prawid\u0142owo, mo\u017cemy mie\u0107 trudno\u015bci ze zrozumieniem emocji, intencji rozm\u00f3wcy, a nasza mowa jest monotonna i pozbawiona wyrazu.<\/p>\nDo prawid\u0142owego rozwoju mowy, szczeg\u00f3lnie wymowy konieczna jest dobrze funkcjonuj\u0105ca KONTROLA S\u0141UCHOWA WYPOWIEDZI<\/strong>, czyli percepcja s\u0142uchowa w\u0142asnych wypowiedzi. Wymaga ona jednoczesnego zaanga\u017cowania struktur odpowiedzialnych za percepcj\u0119 s\u0142uchow\u0105 oraz praksj\u0119 oraln\u0105: kinezj\u0119 i\u00a0kinestezj\u0119. Dziecku zazwyczaj najwi\u0119cej energii poch\u0142ania czynno\u015b\u0107 m\u00f3wienia, st\u0105d kontrola s\u0142uchowa mo\u017ce by\u0107 niewystarczaj\u0105ca i dziecko mimo tego, \u017ce zapytane\u201d \u201eCzy dobrze powiedzia\u0142am \u201esafa\u201d?\u201d <\/em>– \u00a0potrafi zauwa\u017cy\u0107 b\u0142\u0119dn\u0105 artykulacj\u0119, to samo, w mowie potocznej, pope\u0142nia b\u0142\u0119dy artykulacyjne.<\/p>\nTo nie wszystko!<\/p>\n
Kolejn\u0105 niezb\u0119dn\u0105 funkcj\u0105 s\u0142uchow\u0105 jest UMIEJ\u0118TNO\u015a\u0106 ANALIZY I SYNTEZY G\u0141OSKOWEJ\/ SYLABOWEJ<\/strong>, czyli \u015bwiadome wyr\u00f3\u017cnianie g\u0142osek\/sylab
\nw wypowiedzi z zachowaniem kolejno\u015bci i \u0142\u0105czenia g\u0142osek\/sylab w ca\u0142o\u015b\u0107 brzmieniow\u0105. Aby z wypowiadanych w odpowiedniej kolejno\u015bci pojedynczych d\u017awi\u0119k\u00f3w powstawa\u0142o s\u0142owo, czy ca\u0142e zdanie potrzebna jest dobrze funkcjonuj\u0105ca PAMI\u0118\u0106 S\u0141UCHOWA<\/strong>, kt\u00f3ra umo\u017cliwia przywo\u0142ywanie wyobra\u017ce\u0144 d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. To dzi\u0119ki niej przechowujemy wzorce s\u0142uchowe wyraz\u00f3w, czyli pami\u0119tamy ich d\u0142ugo\u015b\u0107 (liczb\u0119 g\u0142osek, sylab w wyrazie) i kolejno\u015b\u0107. Jest to tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 zatrzymywania w pami\u0119ci ci\u0105gu wyraz\u00f3w po\u0142\u0105czonych zwi\u0105zkami logiczno \u2013 gramatycznymi. Jest istotna zar\u00f3wno dla nadawania, jak i odbioru mowy.<\/p>\nZapami\u0119tanym s\u0142owom nadajemy znaczenie. Odpowiada za to SEMANTYZACJA D\u0179WI\u0118K\u00d3W MOWY, <\/strong>czyli umiej\u0119tno\u015bci\u0105 kojarzenia d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy i\u00a0ich znaczenia. W\u00a0efekcie mamy do czynienia przede wszystkim z\u00a0\u0142\u0105czeniem wzorc\u00f3w s\u0142uchowych wyraz\u00f3w z\u00a0odpowiednimi poj\u0119ciami, przypisywanie znacze\u0144 wypowiedziom, a\u00a0co za tym idzie z\u00a0powstawaniem odmiennych reakcji na bod\u017ace.<\/p>\nA OD KIEDY S\u0141YSZYMY?<\/strong><\/h2>\nNarz\u0105d s\u0142uchu p\u0142odu jest ukszta\u0142towany i zaczyna funkcjonowa\u0107, pocz\u0105wszy od 23 tygodnia ci\u0105\u017cy. Z pocz\u0105tku pow\u0142oki brzuszne i wody p\u0142odowe znacznie t\u0142umi\u0105 docieraj\u0105ce bod\u017ace d\u017awi\u0119kowe. To dobrze, poniewa\u017c m\u00f3zg, a wi\u0119c i centralne drogi s\u0142uchowe dojrzewaj\u0105 znacznie p\u00f3\u017aniej, wraz z nimi r\u00f3wnie\u017c mechanizmy ochronne ucha. Dziecko ju\u017c w \u0142onie matki wykazuje niepok\u00f3j zwi\u0105zany z nadmiernym ha\u0142asem.<\/p>\n
Po urodzeniu, im m\u0142odsze i mniejsze dziecko, tym wi\u0119ksza jego wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zbyt g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki, a z kolei s\u0142absza naturalna obrona przed ha\u0142asem. Noworodek, a tym bardziej wcze\u015bniak, pomimo prawid\u0142owego s\u0142uchu, reaguje jedynie na bardzo g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki. Z czasem reakcje na g\u0142os osoby bliskiej, wo\u0142anie, d\u017awi\u0119ki otoczenia s\u0105 coraz szybsze i wyra\u017aniejsze. Jednak\u017ce dopiero u 2-letniego dziecka pr\u00f3g reakcji na d\u017awi\u0119ki odpowiada rzeczywistemu progowi s\u0142yszenia. Rozw\u00f3j reakcji na d\u017awi\u0119ki post\u0119puje r\u00f3wnolegle z rozwojem ruchowym dziecka i rozwojem mowy. Jest to zwi\u0105zane z odpowiednim kszta\u0142towaniem si\u0119 centralnego uk\u0142adu nerwowego pod wp\u0142ywem docieraj\u0105cych bod\u017ac\u00f3w s\u0142uchowych.<\/p>\n
S\u0142uch – zobacz jakie s\u0105 rodzaje s\u0142uchu<\/strong><\/h2>\nMamy r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne rodzaje s\u0142uchu. Jednym z nich jest S\u0141UCH FIZJOLOGICZNY \u2013 (FIZYCZNY), <\/strong>czyli zdolno\u015b\u0107 do odbioru zjawisk akustycznych, zauwa\u017cania fal d\u017awi\u0119kowych o cz\u0119stotliwo\u015bci 16 \u2013 50000 drga\u0144 na sek. (cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 drga\u0144 dla mowy 100 \u2013 8000 drga\u0144 na sek.). Je\u015bli, z r\u00f3\u017cnych przyczyn, pojawi si\u0119 obni\u017cenie s\u0142yszalno\u015bci w pewnych zakresach cz\u0119stotliwo\u015bciowych, spowoduje to niedok\u0142adno\u015b\u0107 odbioru konkretnych d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy (np. gorsza s\u0142yszalno\u015b\u0107 cz\u0119stotliwo\u015bci powy\u017cej 4000 drga\u0144 na sek. \u2013 trudno\u015bci w r\u00f3\u017cnicowaniu s:sz; z:\u017c:\u017a; c:cz:\u0107). Nieprawid\u0142owy s\u0142uch fizjologiczny jest przyczyn\u0105 niedos\u0142uchu, g\u0142uchoty.<\/p>\nInnym rodzajem s\u0142uchu jest S\u0141UCH MUZYCZNY.<\/strong> Jest on w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka odr\u0119bnych, nie zawsze zale\u017cnych od siebie jako\u015bci: s\u0142uch wysoko\u015bciowy (melodyczny), harmoniczny (analityczny), rytmiczny, tembrowy (barwowy), dynamiczny. S\u0142uch wysoko\u015bciowy, czyli zdolno\u015b\u0107 do rozr\u00f3\u017cniania wysoko\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 relatywny (wzgl\u0119dny) lub absolutny. Posiadanie s\u0142uchu relatywnego pozwala na okre\u015blenie wysoko\u015bci d\u017awi\u0119ku na podstawie rozpoznania interwa\u0142u dziel\u0105cego go od d\u017awi\u0119ku wzorcowego. S\u0142uch absolutny rejestruje bezwzgl\u0119dn\u0105 wysoko\u015b\u0107 ka\u017cdego d\u017awi\u0119ku. Ten rodzaj s\u0142uchu ma oko\u0142o 5% ludzi. Jest on prawdopodobnie zdolno\u015bci\u0105 wrodzon\u0105 i ujawnia si\u0119 we wczesnym dzieci\u0144stwie.<\/p>\nS\u0142uch fizjologiczny jest podstaw\u0105 odbioru d\u017awi\u0119k\u00f3w, ale samo spostrzeganie bod\u017ac\u00f3w akustycznych nie jest wystarczaj\u0105ce do pe\u0142nego odbioru i nadawania mowy. Wraz z wiekiem ma\u0142y cz\u0142owiek coraz bardziej rozwija zdolno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cniania
\ni wyodr\u0119bniania z ci\u0105gu fonicznego d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. Uczy si\u0119 identyfikowa\u0107, rozpoznawa\u0107, kiedy co najmniej dwa wra\u017cenia akustyczne s\u0105 r\u00f3\u017cne, a kiedy nie. Aby ten proces przebiega\u0142 prawid\u0142owo i nie zaburza\u0142 rozwoju dziecka, powinien prawid\u0142owo funkcjonowa\u0107 S\u0141UCH FONEMATYCZNY<\/strong> (fonologiczny). Umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta wymaga wcze\u015bniejszego utrwalenia \u015blad\u00f3w (wzorc\u00f3w s\u0142uchowych) g\u0142osek w tylnej cz\u0119\u015bci g\u00f3rnego zawoju skroniowego w okolicy skroniowej lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu. Zaburzenie s\u0142uchu fonematycznego powoduje brak stabilno\u015bci wzorc\u00f3w s\u0142uchowych g\u0142osek, co przejawia si\u0119 trudno\u015bciami w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w podobnych brzmieniowo, np. kasa \u2013 kasza i mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 zaburze\u0144 artykulacyjnych
\ni trudno\u015bci w nauce czytania i pisania. Aby mowa mog\u0142a si\u0119 u dziecka prawid\u0142owo rozwija\u0107, musi ono tak\u017ce umie\u0107 odr\u00f3\u017cnia\u0107 d\u017awi\u0119ki stanowi\u0105ce t\u0119 sam\u0105 klas\u0119 g\u0142osek, jest to zdolno\u015b\u0107 odr\u00f3\u017cniania realizacji stanowi\u0105cych okre\u015blony fonem, np. s i s mi\u0119dzyz\u0119bowe, za co odpowiada S\u0141UCH FONETYCZNY.\u00a0 <\/strong><\/p>\nS\u0142uch i jego funkcje\u00a0<\/strong><\/h2>\nMowa to s\u0142owa, wypowiedzi, kt\u00f3rym nadajemy odpowiednie brzmienie poprzez stosowanie akcentu, melodii i rytmu. Za r\u00f3\u017cnicowanie tych element\u00f3w prozodycznych odpowiedzialny jest S\u0141UCH PROZODYCZNY. <\/strong>Je\u015bli z jakich\u015b przyczyn nie funkcjonuje on prawid\u0142owo, mo\u017cemy mie\u0107 trudno\u015bci ze zrozumieniem emocji, intencji rozm\u00f3wcy, a nasza mowa jest monotonna i pozbawiona wyrazu.<\/p>\nDo prawid\u0142owego rozwoju mowy, szczeg\u00f3lnie wymowy konieczna jest dobrze funkcjonuj\u0105ca KONTROLA S\u0141UCHOWA WYPOWIEDZI<\/strong>, czyli percepcja s\u0142uchowa w\u0142asnych wypowiedzi. Wymaga ona jednoczesnego zaanga\u017cowania struktur odpowiedzialnych za percepcj\u0119 s\u0142uchow\u0105 oraz praksj\u0119 oraln\u0105: kinezj\u0119 i\u00a0kinestezj\u0119. Dziecku zazwyczaj najwi\u0119cej energii poch\u0142ania czynno\u015b\u0107 m\u00f3wienia, st\u0105d kontrola s\u0142uchowa mo\u017ce by\u0107 niewystarczaj\u0105ca i dziecko mimo tego, \u017ce zapytane\u201d \u201eCzy dobrze powiedzia\u0142am \u201esafa\u201d?\u201d <\/em>– \u00a0potrafi zauwa\u017cy\u0107 b\u0142\u0119dn\u0105 artykulacj\u0119, to samo, w mowie potocznej, pope\u0142nia b\u0142\u0119dy artykulacyjne.<\/p>\nTo nie wszystko!<\/p>\n
Kolejn\u0105 niezb\u0119dn\u0105 funkcj\u0105 s\u0142uchow\u0105 jest UMIEJ\u0118TNO\u015a\u0106 ANALIZY I SYNTEZY G\u0141OSKOWEJ\/ SYLABOWEJ<\/strong>, czyli \u015bwiadome wyr\u00f3\u017cnianie g\u0142osek\/sylab
\nw wypowiedzi z zachowaniem kolejno\u015bci i \u0142\u0105czenia g\u0142osek\/sylab w ca\u0142o\u015b\u0107 brzmieniow\u0105. Aby z wypowiadanych w odpowiedniej kolejno\u015bci pojedynczych d\u017awi\u0119k\u00f3w powstawa\u0142o s\u0142owo, czy ca\u0142e zdanie potrzebna jest dobrze funkcjonuj\u0105ca PAMI\u0118\u0106 S\u0141UCHOWA<\/strong>, kt\u00f3ra umo\u017cliwia przywo\u0142ywanie wyobra\u017ce\u0144 d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. To dzi\u0119ki niej przechowujemy wzorce s\u0142uchowe wyraz\u00f3w, czyli pami\u0119tamy ich d\u0142ugo\u015b\u0107 (liczb\u0119 g\u0142osek, sylab w wyrazie) i kolejno\u015b\u0107. Jest to tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 zatrzymywania w pami\u0119ci ci\u0105gu wyraz\u00f3w po\u0142\u0105czonych zwi\u0105zkami logiczno \u2013 gramatycznymi. Jest istotna zar\u00f3wno dla nadawania, jak i odbioru mowy.<\/p>\nZapami\u0119tanym s\u0142owom nadajemy znaczenie. Odpowiada za to SEMANTYZACJA D\u0179WI\u0118K\u00d3W MOWY, <\/strong>czyli umiej\u0119tno\u015bci\u0105 kojarzenia d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy i\u00a0ich znaczenia. W\u00a0efekcie mamy do czynienia przede wszystkim z\u00a0\u0142\u0105czeniem wzorc\u00f3w s\u0142uchowych wyraz\u00f3w z\u00a0odpowiednimi poj\u0119ciami, przypisywanie znacze\u0144 wypowiedziom, a\u00a0co za tym idzie z\u00a0powstawaniem odmiennych reakcji na bod\u017ace.<\/p>\nA OD KIEDY S\u0141YSZYMY?<\/strong><\/h2>\nNarz\u0105d s\u0142uchu p\u0142odu jest ukszta\u0142towany i zaczyna funkcjonowa\u0107, pocz\u0105wszy od 23 tygodnia ci\u0105\u017cy. Z pocz\u0105tku pow\u0142oki brzuszne i wody p\u0142odowe znacznie t\u0142umi\u0105 docieraj\u0105ce bod\u017ace d\u017awi\u0119kowe. To dobrze, poniewa\u017c m\u00f3zg, a wi\u0119c i centralne drogi s\u0142uchowe dojrzewaj\u0105 znacznie p\u00f3\u017aniej, wraz z nimi r\u00f3wnie\u017c mechanizmy ochronne ucha. Dziecko ju\u017c w \u0142onie matki wykazuje niepok\u00f3j zwi\u0105zany z nadmiernym ha\u0142asem.<\/p>\n
Po urodzeniu, im m\u0142odsze i mniejsze dziecko, tym wi\u0119ksza jego wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zbyt g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki, a z kolei s\u0142absza naturalna obrona przed ha\u0142asem. Noworodek, a tym bardziej wcze\u015bniak, pomimo prawid\u0142owego s\u0142uchu, reaguje jedynie na bardzo g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki. Z czasem reakcje na g\u0142os osoby bliskiej, wo\u0142anie, d\u017awi\u0119ki otoczenia s\u0105 coraz szybsze i wyra\u017aniejsze. Jednak\u017ce dopiero u 2-letniego dziecka pr\u00f3g reakcji na d\u017awi\u0119ki odpowiada rzeczywistemu progowi s\u0142yszenia. Rozw\u00f3j reakcji na d\u017awi\u0119ki post\u0119puje r\u00f3wnolegle z rozwojem ruchowym dziecka i rozwojem mowy. Jest to zwi\u0105zane z odpowiednim kszta\u0142towaniem si\u0119 centralnego uk\u0142adu nerwowego pod wp\u0142ywem docieraj\u0105cych bod\u017ac\u00f3w s\u0142uchowych.<\/p>\n
Innym rodzajem s\u0142uchu jest S\u0141UCH MUZYCZNY.<\/strong> Jest on w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka odr\u0119bnych, nie zawsze zale\u017cnych od siebie jako\u015bci: s\u0142uch wysoko\u015bciowy (melodyczny), harmoniczny (analityczny), rytmiczny, tembrowy (barwowy), dynamiczny. S\u0142uch wysoko\u015bciowy, czyli zdolno\u015b\u0107 do rozr\u00f3\u017cniania wysoko\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 relatywny (wzgl\u0119dny) lub absolutny. Posiadanie s\u0142uchu relatywnego pozwala na okre\u015blenie wysoko\u015bci d\u017awi\u0119ku na podstawie rozpoznania interwa\u0142u dziel\u0105cego go od d\u017awi\u0119ku wzorcowego. S\u0142uch absolutny rejestruje bezwzgl\u0119dn\u0105 wysoko\u015b\u0107 ka\u017cdego d\u017awi\u0119ku. Ten rodzaj s\u0142uchu ma oko\u0142o 5% ludzi. Jest on prawdopodobnie zdolno\u015bci\u0105 wrodzon\u0105 i ujawnia si\u0119 we wczesnym dzieci\u0144stwie.<\/p>\n S\u0142uch fizjologiczny jest podstaw\u0105 odbioru d\u017awi\u0119k\u00f3w, ale samo spostrzeganie bod\u017ac\u00f3w akustycznych nie jest wystarczaj\u0105ce do pe\u0142nego odbioru i nadawania mowy. Wraz z wiekiem ma\u0142y cz\u0142owiek coraz bardziej rozwija zdolno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cniania Mowa to s\u0142owa, wypowiedzi, kt\u00f3rym nadajemy odpowiednie brzmienie poprzez stosowanie akcentu, melodii i rytmu. Za r\u00f3\u017cnicowanie tych element\u00f3w prozodycznych odpowiedzialny jest S\u0141UCH PROZODYCZNY. <\/strong>Je\u015bli z jakich\u015b przyczyn nie funkcjonuje on prawid\u0142owo, mo\u017cemy mie\u0107 trudno\u015bci ze zrozumieniem emocji, intencji rozm\u00f3wcy, a nasza mowa jest monotonna i pozbawiona wyrazu.<\/p>\n Do prawid\u0142owego rozwoju mowy, szczeg\u00f3lnie wymowy konieczna jest dobrze funkcjonuj\u0105ca KONTROLA S\u0141UCHOWA WYPOWIEDZI<\/strong>, czyli percepcja s\u0142uchowa w\u0142asnych wypowiedzi. Wymaga ona jednoczesnego zaanga\u017cowania struktur odpowiedzialnych za percepcj\u0119 s\u0142uchow\u0105 oraz praksj\u0119 oraln\u0105: kinezj\u0119 i\u00a0kinestezj\u0119. Dziecku zazwyczaj najwi\u0119cej energii poch\u0142ania czynno\u015b\u0107 m\u00f3wienia, st\u0105d kontrola s\u0142uchowa mo\u017ce by\u0107 niewystarczaj\u0105ca i dziecko mimo tego, \u017ce zapytane\u201d \u201eCzy dobrze powiedzia\u0142am \u201esafa\u201d?\u201d <\/em>– \u00a0potrafi zauwa\u017cy\u0107 b\u0142\u0119dn\u0105 artykulacj\u0119, to samo, w mowie potocznej, pope\u0142nia b\u0142\u0119dy artykulacyjne.<\/p>\n To nie wszystko!<\/p>\n Kolejn\u0105 niezb\u0119dn\u0105 funkcj\u0105 s\u0142uchow\u0105 jest UMIEJ\u0118TNO\u015a\u0106 ANALIZY I SYNTEZY G\u0141OSKOWEJ\/ SYLABOWEJ<\/strong>, czyli \u015bwiadome wyr\u00f3\u017cnianie g\u0142osek\/sylab Zapami\u0119tanym s\u0142owom nadajemy znaczenie. Odpowiada za to SEMANTYZACJA D\u0179WI\u0118K\u00d3W MOWY, <\/strong>czyli umiej\u0119tno\u015bci\u0105 kojarzenia d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy i\u00a0ich znaczenia. W\u00a0efekcie mamy do czynienia przede wszystkim z\u00a0\u0142\u0105czeniem wzorc\u00f3w s\u0142uchowych wyraz\u00f3w z\u00a0odpowiednimi poj\u0119ciami, przypisywanie znacze\u0144 wypowiedziom, a\u00a0co za tym idzie z\u00a0powstawaniem odmiennych reakcji na bod\u017ace.<\/p>\n Narz\u0105d s\u0142uchu p\u0142odu jest ukszta\u0142towany i zaczyna funkcjonowa\u0107, pocz\u0105wszy od 23 tygodnia ci\u0105\u017cy. Z pocz\u0105tku pow\u0142oki brzuszne i wody p\u0142odowe znacznie t\u0142umi\u0105 docieraj\u0105ce bod\u017ace d\u017awi\u0119kowe. To dobrze, poniewa\u017c m\u00f3zg, a wi\u0119c i centralne drogi s\u0142uchowe dojrzewaj\u0105 znacznie p\u00f3\u017aniej, wraz z nimi r\u00f3wnie\u017c mechanizmy ochronne ucha. Dziecko ju\u017c w \u0142onie matki wykazuje niepok\u00f3j zwi\u0105zany z nadmiernym ha\u0142asem.<\/p>\n Po urodzeniu, im m\u0142odsze i mniejsze dziecko, tym wi\u0119ksza jego wra\u017cliwo\u015b\u0107 na zbyt g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki, a z kolei s\u0142absza naturalna obrona przed ha\u0142asem. Noworodek, a tym bardziej wcze\u015bniak, pomimo prawid\u0142owego s\u0142uchu, reaguje jedynie na bardzo g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki. Z czasem reakcje na g\u0142os osoby bliskiej, wo\u0142anie, d\u017awi\u0119ki otoczenia s\u0105 coraz szybsze i wyra\u017aniejsze. Jednak\u017ce dopiero u 2-letniego dziecka pr\u00f3g reakcji na d\u017awi\u0119ki odpowiada rzeczywistemu progowi s\u0142yszenia. Rozw\u00f3j reakcji na d\u017awi\u0119ki post\u0119puje r\u00f3wnolegle z rozwojem ruchowym dziecka i rozwojem mowy. Jest to zwi\u0105zane z odpowiednim kszta\u0142towaniem si\u0119 centralnego uk\u0142adu nerwowego pod wp\u0142ywem docieraj\u0105cych bod\u017ac\u00f3w s\u0142uchowych.<\/p>\n
\ni wyodr\u0119bniania z ci\u0105gu fonicznego d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. Uczy si\u0119 identyfikowa\u0107, rozpoznawa\u0107, kiedy co najmniej dwa wra\u017cenia akustyczne s\u0105 r\u00f3\u017cne, a kiedy nie. Aby ten proces przebiega\u0142 prawid\u0142owo i nie zaburza\u0142 rozwoju dziecka, powinien prawid\u0142owo funkcjonowa\u0107 S\u0141UCH FONEMATYCZNY<\/strong> (fonologiczny). Umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta wymaga wcze\u015bniejszego utrwalenia \u015blad\u00f3w (wzorc\u00f3w s\u0142uchowych) g\u0142osek w tylnej cz\u0119\u015bci g\u00f3rnego zawoju skroniowego w okolicy skroniowej lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu. Zaburzenie s\u0142uchu fonematycznego powoduje brak stabilno\u015bci wzorc\u00f3w s\u0142uchowych g\u0142osek, co przejawia si\u0119 trudno\u015bciami w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w podobnych brzmieniowo, np. kasa \u2013 kasza i mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 zaburze\u0144 artykulacyjnych
\ni trudno\u015bci w nauce czytania i pisania. Aby mowa mog\u0142a si\u0119 u dziecka prawid\u0142owo rozwija\u0107, musi ono tak\u017ce umie\u0107 odr\u00f3\u017cnia\u0107 d\u017awi\u0119ki stanowi\u0105ce t\u0119 sam\u0105 klas\u0119 g\u0142osek, jest to zdolno\u015b\u0107 odr\u00f3\u017cniania realizacji stanowi\u0105cych okre\u015blony fonem, np. s i s mi\u0119dzyz\u0119bowe, za co odpowiada S\u0141UCH FONETYCZNY.\u00a0 <\/strong><\/p>\nS\u0142uch i jego funkcje\u00a0<\/strong><\/h2>\n
\nw wypowiedzi z zachowaniem kolejno\u015bci i \u0142\u0105czenia g\u0142osek\/sylab w ca\u0142o\u015b\u0107 brzmieniow\u0105. Aby z wypowiadanych w odpowiedniej kolejno\u015bci pojedynczych d\u017awi\u0119k\u00f3w powstawa\u0142o s\u0142owo, czy ca\u0142e zdanie potrzebna jest dobrze funkcjonuj\u0105ca PAMI\u0118\u0106 S\u0141UCHOWA<\/strong>, kt\u00f3ra umo\u017cliwia przywo\u0142ywanie wyobra\u017ce\u0144 d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. To dzi\u0119ki niej przechowujemy wzorce s\u0142uchowe wyraz\u00f3w, czyli pami\u0119tamy ich d\u0142ugo\u015b\u0107 (liczb\u0119 g\u0142osek, sylab w wyrazie) i kolejno\u015b\u0107. Jest to tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 zatrzymywania w pami\u0119ci ci\u0105gu wyraz\u00f3w po\u0142\u0105czonych zwi\u0105zkami logiczno \u2013 gramatycznymi. Jest istotna zar\u00f3wno dla nadawania, jak i odbioru mowy.<\/p>\nA OD KIEDY S\u0141YSZYMY?<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/karta-pracy-sluchanie-a-slyszenie.png\")
<\/a><\/p>\n