Co to jest l\u0119k separacyjny?. 8<\/a><\/p>\n Jakie wydarzenia i postawy otoczenia mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 l\u0119k separacyjny?. 9<\/a><\/p>\n Jak zapobiega\u0107 epizodom l\u0119ku separacyjnego?. 11<\/a><\/p>\n Na czym polega terapia l\u0119ku separacyjnego?. 12<\/a><\/p>\n <\/p>\n L\u0119k separacyjny – jeden z rodzaj\u00f3w zaburze\u0144 l\u0119kowych u dzieci – to przewlek\u0142y i nadmierny l\u0119k zwi\u0105zany z rozstaniem z osob\u0105, do kt\u00f3rej dziecko jest silnie przywi\u0105zane (zwykle z rodzicem, cz\u0119\u015bciej matk\u0105). Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c by\u0107 l\u0119k przed opuszczeniem domu.<\/p>\n L\u0119k separacyjny ma charakter rozwojowy – je\u015bli wyst\u0119puje we wczesnym dzieci\u0144stwie (mi\u0119dzy 6 m.\u017c. a 5 r.\u017c.), trwa niezbyt d\u0142ugo (2-3 tygodnie) i nie ma nadmiernego, trwa\u0142ego wp\u0142ywu na dziecko i rodzin\u0119 – nie stanowi powodu do niepokoju. Staje si\u0119 patologiczny, kiedy utrzymuje si\u0119 wiele tygodni, uniemo\u017cliwia dziecku codzienne funkcjonowanie, wyst\u0119puje u dziecka starszego (powy\u017cej 5 r.\u017c.).<\/p>\n L\u0119k separacyjny cz\u0119sto ma charakter epizodyczny, co oznacza, \u017ce mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 jedynie w pewnych sytuacjach, wyst\u0119powa\u0107 okresowo. Cz\u0119\u015bciej diagnozuje si\u0119 go u dziewczynek i jedynak\u00f3w. Przejawy l\u0119ku separacyjnego mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne u r\u00f3\u017cnych dzieci, zwykle u m\u0142odszych pojawia si\u0119 wi\u0119cej objaw\u00f3w ni\u017c u starszych. W por\u00f3wnaniu do innych typ\u00f3w zaburze\u0144 l\u0119kowych trwa kr\u00f3cej, ale mo\u017ce mu towarzyszy\u0107 fobia specyficzna lub uog\u00f3lnione zaburzenia l\u0119kowe.<\/p>\n <\/p>\n Jakie s\u0105 objawy l\u0119ku separacyjnego u ma\u0142ych dzieci?<\/strong><\/p>\n Podstawowym objawem l\u0119ku separacyjnego jest pojawianie si\u0119 u dziecka bardzo silnego protestu w sytuacji rozstania z osob\u0105, do kt\u00f3rej dziecko jest silnie przywi\u0105zane. Protest mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 przy jedynie przewidywaniu separacji albo w sytuacji wychodzenia z domu (nawet w towarzystwie rodzic\u00f3w). Dziecko reaguje p\u0142aczem, krzykiem, ucieczk\u0105, niepokojem psychoruchowym, gwa\u0142townie poszukuje danej osoby.<\/p>\n Dziecko mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c werbalizowa\u0107 silny niepok\u00f3j o utrat\u0119 bliskiej osoby albo o to, \u017ce dozna ona jakiej\u015b krzywdy. Zg\u0142asza obawy, \u017ce wydarzy si\u0119 co\u015b z\u0142ego, co oddzieli je np. od mamy albo spowoduje konieczno\u015b\u0107 opuszczenia domu.<\/p>\n L\u0119k przed rozstaniem sprawia, \u017ce dziecko niech\u0119tnie chodzi (lub odmawia wyj\u015bcia i nie chodzi) do przedszkola\/szko\u0142y (b\u0105d\u017a w inne miejsca bez rodzica), wymaga d\u0142ugiego namawiania lub nie zostanie w domu bez osoby, z kt\u00f3r\u0105 czuje si\u0119 silnie zwi\u0105zane.<\/p>\n Bardzo cz\u0119sto dzieci do\u015bwiadczaj\u0105ce l\u0119ku separacyjnego skar\u017c\u0105 si\u0119 na z\u0142e samopoczucie, odczuwaj\u0105 i zg\u0142aszaj\u0105 dolegliwo\u015bci fizyczne (b\u00f3le g\u0142owy, brzucha), kt\u00f3re nasilaj\u0105 si\u0119 w sytuacji zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 rozstania. Dlatego np. tu\u017c przed wyj\u015bciem do przedszkola dzieci zaczynaj\u0105 gwa\u0142townie p\u0142aka\u0107, protestuj\u0105, chowaj\u0105, zaczynaj\u0105 wymiotowa\u0107.<\/p>\n Dziecko mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 trudno\u015bci z zasypianiem, szczeg\u00f3lnie je\u017celi nie ma w pobli\u017cu osoby, z kt\u00f3r\u0105 jest silnie zwi\u0105zane. Nie wyra\u017ca zgody na spanie poza domem. Cz\u0119sto ma nocne koszmary (np. \u017ce zosta\u0142o porwane, \u017ce rodzic umar\u0142).<\/p>\n Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c sk\u0142onno\u015b\u0107 dzieci do sta\u0142ego kontrolowania otoczenia (Kiedy wr\u00f3cisz? Gdzie idziesz?<\/em>), wielokrotnego dopytywania o obecno\u015b\u0107 wa\u017cnej osoby (Ale b\u0119dziesz tam ze mn\u0105? Nigdzie nie p\u00f3jdziesz?<\/em> Zostaniesz ze mn\u0105<\/em>? Mog\u0119 spa\u0107 z tob\u0105?).<\/em><\/p>\n Typowa jest tak\u017ce nieadekwatno\u015b\u0107 reakcji dziecka do sytuacji, pomimo pr\u00f3b uspokajania i perswazji ze strony otoczenia (Nie p\u00f3jd\u0119 sam, Nie puszcze ci\u0119<\/em>). Dziecko fiksuje si\u0119 na problemie, w momencie pobudzenia emocjonalnego nie jest w stanie przyjmowa\u0107 logicznych argument\u00f3w, podejmowa\u0107 dialogu. Cz\u0119sto werbalizuje swoje emocje (Boj\u0119 si\u0119 tam i\u015b\u0107<\/em>), ale nie potrafi poda\u0107 ich przyczyny.<\/p>\n Przy znacznym nasileniu l\u0119ku dzieci mog\u0105 ujawnia\u0107 nawet zachowania agresywne i opozycyjne. Impulsywne zachowania dziecka odczuwaj\u0105cego l\u0119k separacyjny stanowi\u0105 zwykle utrwalony spos\u00f3b reagowania na sytuacje subiektywnie odbierane przez dziecko jako zagro\u017cenie. Poniewa\u017c ma\u0142e dzieci maj\u0105 k\u0142opoty z wyra\u017caniem emocji o zabarwieniu negatywnym, ich metody radzenia sobie ze stresem nie s\u0105 w pe\u0142ni ukszta\u0142towane, dlatego w sytuacjach postrzeganych jako gro\u017ane – l\u0119k ujawnia si\u0119 pod postaci\u0105 zachowa\u0144 negatywistycznych lub nawet agresywnych.<\/p>\n Aby zdiagnozowa\u0107 l\u0119k separacyjny, powy\u017csze objawy (co najmniej trzy) musz\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 co najmniej cztery tygodnie.<\/p>\n <\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaburze\u0144 l\u0119kowych u dzieci wywo\u0142ywana jest przez zesp\u00f3\u0142 czynnik\u00f3w, rzadko mo\u017cemy wskaza\u0107 jedn\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 ich przyczyn\u0119. Bod\u017acem bezpo\u015brednio wywo\u0142uj\u0105cym l\u0119k separacyjny najcz\u0119\u015bciej staje si\u0119 jakie\u015b konkretne wydarzenie, maj\u0105ce dla dziecka charakter traumy (nawet je\u015bli w ocenie doros\u0142ego zdarzenie nie jest traum\u0105).<\/p>\n Do zdarze\u0144 najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k separacyjny nale\u017c\u0105:<\/p>\n W mechanizmie powstawania l\u0119ku separacyjnego istotna jest r\u00f3wnie\u017c genetyczna podatno\u015b\u0107 do reagowania nadmiernym l\u0119kiem, og\u00f3lny stan zdrowia dziecka, atmosfera panuj\u0105ca w rodzinie, postawy rodzic\u00f3w.<\/p>\n Dzieci ucz\u0105 si\u0119 od rodzic\u00f3w zachowa\u0144 l\u0119kowych na tej samej zasadzie, jak nabywaj\u0105 innych umiej\u0119tno\u015bci. Do powstawaniu l\u0119ku separacyjnego mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 zjawisko indukcji l\u0119ku (zaszczepiania), czyli nie\u015bwiadomego przekazywania niepokoju poprzez doros\u0142ego – dziecko obserwuje i na\u015bladuje w\u00f3wczas reakcje emocjonalne os\u00f3b bliskich w konkretnych sytuacjach. Je\u015bli odprowadzaj\u0105c dziecko pierwszy raz do przedszkola mama odczuwa znaczny l\u0119k, zwraca si\u0119 do malucha s\u0142owami \u201enie martw si\u0119, nie b\u00f3j si\u0119, wszystko jest w porz\u0105dku, na pewno po ciebie przyjad\u0119, b\u0119d\u0119 t\u0119skni\u0107, ale damy sobie rad\u0119\u201d<\/em> to z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem dziecko odczyta taki komunikat jako \u2013 jestem w gro\u017anej sytuacji, trzeba si\u0119 ba\u0107; mo\u017cliwe, \u017ce rodzice nie odbieraj\u0105 dziecka z przedszkola; mama b\u0119dzie t\u0119skni\u0107 i nie mog\u0119 jej tak zostawi\u0107.<\/em><\/p>\n Bardzo wa\u017cne jest tak\u017ce to, by rodzice nie wzmacniali (werbalnie lub niewerbalnie) l\u0119ku okazywanego przez dziecko lub prezentowanych przez dziecko zachowa\u0144 unikowych.<\/p>\n Je\u015bli dziecku odczuwaj\u0105cemu l\u0119k po\u015bwi\u0119camy uwag\u0119 w niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b (np. nadmiernie pocieszamy, obiecujemy du\u017ce nagrody za pokonanie l\u0119ku lub przeciwnie – bagatelizujemy zg\u0142aszane obawy, krytykujemy je, ob\u015bmiewamy) to w nie\u015bwiadomy spos\u00f3b wzmacniamy l\u0119k.<\/p>\n Niekorzystne mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c okaza\u0107 podpowiedzenie i pochwa\u0142a s\u0142owna zachowania unikowego. Przyk\u0142adowo – je\u015bli rodzic podczas spaceru wielokrotnie przypomina dziecku \u201enie odchod\u017a ode mnie, bo si\u0119 zgubisz\u201d, <\/em>to dziecko z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem zareaguje chwyceniem rodzica za r\u0119k\u0119, zrezygnuje np. z samodzielnego poznawania placu zabaw. Pochwalenie takiej postawy przez rodzica \u201ejeste\u015b bardzo grzeczna\/y\u201d <\/em>sprawi, \u017ce zachowanie unikowe zostanie wzmocnienie, a przekaz jestem bezpieczna\/y tylko blisko mamy – <\/em>utrwali si\u0119.<\/p>\n Znacznie lepiej wchodz\u0105c na plac zabaw da\u0107 dziecku komunikat \u201eustalamy zasad\u0119, mo\u017cesz si\u0119 sama bawi\u0107 na placu zabaw, ale nie wychodzisz poza ogrodzenie i wo\u0142asz mnie, jak b\u0119dziesz chcia\u0142a wej\u015b\u0107 na t\u0105 wysok\u0105 drabink\u0119\u201d, <\/em>a p\u00f3\u017aniej z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci obserwowa\u0107 dziecko.<\/p>\n Mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zdarzy\u0107, \u017ce prezentowane przez dziecko objawy l\u0119ku separacyjnego zaczynaj\u0105 dziecku paradoksalnie i w nie\u015bwiadomy spos\u00f3b przynosi\u0107 pewne korzy\u015bci (uwaga rodzic\u00f3w, pozostanie w domu), pozwalaj\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na okre\u015blone postawy otoczenia. Je\u017celi spos\u00f3b reagowania otoczenia na przejawy l\u0119ku separacyjnego zapewnia dziecku uwag\u0119, pozwoli unikn\u0105\u0107 trudnej sytuacji, to wzmocni ten l\u0119k.<\/p>\n Bardzo istotny jest fakt, \u017ce pewne czynniki, sytuacje i zachowania rodzica u jednego dziecka mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 stan l\u0119kowy, a inne dziecko na te same bod\u017ace nie zareaguje niepokojem. Istniej\u0105 tak\u017ce r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy dzie\u0107mi m\u0142odszymi, a starszymi. Ryzyko wyst\u0105pienia epizodu l\u0119ku separacyjnego jest wi\u0119ksze u dzieci, kt\u00f3re maj\u0105 l\u0119kowe usposobienie, wcze\u015bniej do\u015bwiadczy\u0142y ju\u017c takiego stanu lub maj\u0105 w rodzinie kogo\u015b, kto cierpi na zaburzenia l\u0119kowe.<\/p>\n Pami\u0119tajmy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dzia\u0142anie wzmacniaj\u0105ce l\u0119k (tak\u017ce separacyjny) mo\u017ce mie\u0107 kofeina (zawarta w coca coli, Ice Teae, czekoladzie) – dzia\u0142a ona pobudzaj\u0105co na uk\u0142ad nerwowy, wywo\u0142uje przy\u015bpieszenie akcji serca, niepok\u00f3j (czyli objawy, kt\u00f3re dziecko mylnie zinterpretuje jako objawy l\u0119ku). Podobnie dzia\u0142a\u0107 b\u0119dzie nadmiar cukru (powoduje uwolnienie w organizmie insuliny, poziom cukru ro\u015bnie i potem gwa\u0142townie spada, co dziecko mo\u017ce odbiera\u0107 jako uczucie md\u0142o\u015bci). Objawy l\u0119kowe nasilaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podczas infekcji, \u00a0w chorobach tarczycy, mog\u0105 by\u0107 skutkiem ubocznym dzia\u0142ania lek\u00f3w np. niekt\u00f3rych lek\u00f3w \u00a0przeciwhistaminowych.<\/p>\n Na powstawanie zaburze\u0144 l\u0119kowych, w tym l\u0119ku separacyjnego, wp\u0142ywa tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesna \u201eplaga\u201d- nadmierne ogl\u0105danie telewizji, korzystanie z telefonu, tabletu itp. Nie chodzi jedynie o to, \u017ce dziecko mo\u017ce obejrze\u0107 np. bajk\u0119, w kt\u00f3rej czego\u015b si\u0119 przestraszy, ale r\u00f3wnie\u017c o to, \u017ce \u00a0przebod\u017acowanie uk\u0142adu nerwowego zwi\u0119ksza jego podatno\u015b\u0107 na odczuwanie l\u0119ku.<\/p>\n <\/p>\n Zapobieganie epizodom l\u0119ku separacyjnego w sytuacjach, w kt\u00f3rych przewidujemy ich wyst\u0105pienie (wyjazd s\u0142u\u017cbowy mamy, konieczno\u015b\u0107 nocowania u babci, pozostanie w przedszkolu itp.)<\/strong><\/p>\n Je\u015bli przewidujemy, \u017ce u dziecka pojawi si\u0119 l\u0119k separacyjny, mo\u017cemy skorzysta\u0107 z kilku metod u\u0142atwiaj\u0105cych mu adaptacj\u0119 do nowej lub trudnej sytuacji.<\/p>\n Metoda uprzedzania<\/em> \u2013 polega na dostarczaniu dziecku informacji, zapoznaniu go z sytuacj\u0105 rozstania, zanim do niej dojdzie. Przyk\u0142adowo \u2013 przed rozpocz\u0119ciem przedszkola warto dziecko oprowadzi\u0107 po budynku, przedstawi\u0107 przysz\u0142ej wychowawczyni, umo\u017cliwi\u0107 zabaw\u0119 z r\u00f3wie\u015bnikami w obecno\u015bci rodzica.<\/p>\n Metoda krok po kroku<\/em> \u2013 polega na stopniowaniu trudno\u015bci sytuacji rozstania. Najpierw \u0107wiczymy z dzieckiem kr\u00f3tkie rozstania (np. mama wychodzi do drugiego pokoju na 5 minut, p\u00f3\u017aniej na 10 minut), stopniowo d\u0142u\u017csze (mama idzie wyrzuci\u0107 \u015bmieci). Stopniowo zwi\u0119kszamy odleg\u0142o\u015b\u0107 mamy od dziecka (najpierw mama pozostaje w pobli\u017cu domu, stopniowo dalej np. jedzie do fryzjera).<\/p>\n Stosowanie w czasie roz\u0142\u0105ki pocieszaczy, zast\u0119pcy, amuletu<\/em> \u2013 wr\u0119czenie dziecku przed rozstaniem nowej maskotki, kt\u00f3ra ma zast\u0119powa\u0107 rodzica dop\u00f3ki nie wr\u00f3ci, pozostawienie przedmiotu przypominaj\u0105cego o rodzicu (np. apaszka mamy), podarowanie amuletu na szcz\u0119\u015bcie – zmniejszaj\u0105 niepok\u00f3j, zwi\u0119kszaj\u0105 pewno\u015b\u0107 siebie.<\/p>\n Przydatne jest r\u00f3wnie\u017c stosowanie \u201enagr\u00f3d\u201d, wzmacnianie zachowa\u0144,<\/em> dzi\u0119ki kt\u00f3rym dziecko da\u0142o sobie rad\u0119 z roz\u0142\u0105k\u0105. Mog\u0105 to by\u0107 ustne pochwa\u0142y, mi\u0142e wsp\u00f3lne wydarzenia (kino, basen), nagrody kulinarne, ew. ma\u0142e nagrody materialne. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c stosowa\u0107 tzw. systemy \u017cetonowe (naklejki, kasztany, makaron) \u2013 wa\u017cne by wzmocnienie udzielane by\u0142o jak najszybciej\u00a0 po zako\u0144czeniu roz\u0142\u0105ki.<\/p>\n Zniech\u0119canie dziecka do zachowa\u0144 unikowych i ucieczkowych<\/em> – unik\/ucieczka \u00a0nasilaj\u0105 \u00a0l\u0119k przed separacj\u0105, zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo ponownych protest\u00f3w. Je\u017celi rodzic ust\u0119puje w sytuacji silnego protestu dziecka np. rezygnuje z wyj\u015bcia, bo dziecko p\u0142acze, to maluch otrzymuje zwrotnie informacje, \u017ce jego zachowanie jest skuteczne. Dlatego je\u017celi ju\u017c zmuszeni jeste\u015bmy do np. pozostania z dzieckiem w domu, bo ca\u0142y ranek wymiotowa\u0142o, to po\u015bwi\u0119\u0107my czas nie na super zabaw\u0119, a na nadrobienie zaleg\u0142o\u015bci w ksi\u0105\u017ceczce lub zaaran\u017cujmy sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej dziecko zostanie chocia\u017c na kr\u00f3tki czas bez nas (np. pod opiek\u0105 babci), pomimo, \u017ce nie posz\u0142o do przedszkola.<\/p>\n Wyj\u0105tek stanowi\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych mamy pe\u0142ne przekonanie, \u017ce dziecko naprawd\u0119 nie jest gotowe na roz\u0142\u0105k\u0119, w przesz\u0142o\u015bci sobie z ni\u0105 nie poradzi\u0142o, dyskomfort zwi\u0105zany z rozstaniem nie ust\u0105pi\u0142, a l\u0119k przed separacj\u0105 spot\u0119gowa\u0142 si\u0119 (tzn. zacz\u0105\u0142 si\u0119 pojawia\u0107 w nowych sytuacjach lub przybra\u0142 na sile).<\/p>\n Rada: fizyczna blisko\u015b\u0107 rodzica zwykle wzmaga l\u0119k przed separacj\u0105 cz\u0119sto lepszy efekt przynosi szybkie po\u017cegnanie, a nast\u0119pnie upewnienie si\u0119, jak dziecko sobie radzi i ewentualnie skr\u00f3cenie rozstania.<\/p>\n Co jeszcze mo\u017ce zrobi\u0107 doros\u0142y?:<\/p>\n Zdecydowanie nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 emocji dziecka lub im zaprzecza\u0107 (np. nie masz si\u0119 czego ba\u0107!)<\/em>, komentowa\u0107 jego problem\u00f3w, zawstydza\u0107 przed innymi, niecierpliwi\u0107 si\u0119 lub wyci\u0105ga\u0107 konsekwencje za to, \u017ce dziecko si\u0119 boi.<\/p>\n <\/p>\n Je\u017celi reakcje l\u0119kowe zaczynaj\u0105 nabiera\u0107 charakteru patologicznego (trwaj\u0105 powy\u017cej 3-4 tygodni, s\u0105 bardzo silne, dezorganizuj\u0105 \u017cycie rodziny), dziecko powinno zosta\u0107 skonsultowane przez psychologa i\/lub psychiatr\u0119 dzieci\u0119cego, a w sytuacji zdiagnozowania l\u0119ku separacyjnego obj\u0119te terapi\u0105.<\/p>\n Najskuteczniejsz\u0105 terapi\u0105 l\u0119ku separacyjnego jest terapia behawioralno-poznawcza. Na pierwsze spotkanie z psychologiem, maj\u0105ce na celu wywiad i zidentyfikowanie problemu, powinni si\u0119 zg\u0142osi\u0107 sami rodzice (by dziecko nie by\u0142o \u015bwiadkiem rozmowy o jego problemach). Kolejne spotkania terapeutyczne to praca bezpo\u015brednio z dzieckiem, ale z udzia\u0142em rodzica jako osoby wspieraj\u0105cej dziecko (np. podczas wykonywania \u201ezada\u0144\u201d w domu).<\/p>\n Og\u00f3lnie celem terapii jest nauczenie dziecka (z odpowiednim wsparciem) mierzenia si\u0119 z sytuacj\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 boi. Podstaw\u0105 pracy jest nawi\u0105zanie z dzieckiem kontaktu, tak by czu\u0142o si\u0119 bezpiecznie i mia\u0142o zaufanie do terapeuty. Terapia zwykle zaczyna si\u0119 od tzw. psychoedukacji, czyli przekazania dziecku wiedzy na temat l\u0119ku separacyjnego \u2013 stosuje si\u0119 przy tym bajkoterapi\u0119 (m\u0142odsze dzieci) lub rozmow\u0119 (cz\u0119sto z wykorzystaniem rysunku), przybli\u017caj\u0105c\u0105 istot\u0119 dzia\u0142ania l\u0119ku (co to jest l\u0119k, jak dzia\u0142a na nasze zachowanie i cia\u0142o, jakie s\u0105 jego cechy, jak mo\u017cna sobie z nim radzi\u0107).<\/p>\n W terapii istotna jest zasada, \u017ce im szybciej wprowadzimy dziecko z powrotem w sytuacj\u0119, kt\u00f3rej chce unikn\u0105\u0107, tym \u0142atwiej b\u0119dzie przezwyci\u0119\u017cy\u0107 l\u0119k separacyjny. Stosuje si\u0119 metod\u0119 tzw. stopniowej ekspozycji – dziecko musi si\u0119 najpierw zmierzy\u0107 z sytuacj\u0105 wywo\u0142uj\u0105c\u0105 mniejszy niepok\u00f3j, potem stopniowo z sytuacjami wywo\u0142uj\u0105cym coraz wi\u0119kszy l\u0119k. W tym celu opracowuje si\u0119 z dzieckiem \u201elist\u0119 strach\u00f3w\u201d, czyli list\u0119 sytuacji roz\u0142\u0105ki, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 l\u0119k o r\u00f3\u017cnym nasileniu, z dok\u0142adnym ich opisem. Wprowadza si\u0119 tzw. skalowanie, czyli skal\u0119 numeryczn\u0105 lub obrazkow\u0105 maj\u0105c\u0105 dziecku pom\u00f3c okre\u015bla\u0107 nasilenie l\u0119ku.<\/p>\n Dalsza praca polega na wchodzeniu w kolejne sytuacje z listy (ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 powtarza si\u0119 wiele razy), by dziecko w bezpiecznych warunkach, przy pomocy doros\u0142ego i wykorzystuj\u0105c wcze\u015bniej poznane sposoby redukowania napi\u0119cia (np. \u0107wiczenia wizualizacyjne, oddechowe) konfrontowa\u0142o si\u0119 z l\u0119kiem i zdobywa\u0142o przekonanie, \u017ce jest w stanie sobie z nim poradzi\u0107. Podczas terapii dziecko uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 sygna\u0142y l\u0119kowe p\u0142yn\u0105ce z cia\u0142a, identyfikowa\u0107 procesy my\u015blowe wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105ce z pobudzeniem oraz reagowa\u0107 na te sygna\u0142y odpowiednimi strategiami radzenia sobie z l\u0119kiem.<\/p>\n Chc\u0105c wesprze\u0107 terapi\u0119 warto skorzysta\u0107 z pomocy dydaktycznych firmy Moje Bambino. Jedn\u0105 z oferowanych pomocy jest \u201ePrzycisk alarmowy<\/a>\u201d, jest to pomoc, kt\u00f3rej zadaniem jest u\u0142atwienie wyra\u017cania emocji w akceptowalny spos\u00f3b. \u00a0Na poduszce zosta\u0142o naszyte czerwone k\u00f3\u0142ko symbolizuj\u0105ce przycisk alarmowy, kt\u00f3re dziecko ma dotyka\u0107, gdy znajdzie si\u0119 w sytuacji stresuj\u0105cej.<\/p>\n Kolejn\u0105 pomoc\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 pomocna w terapii jest plakat \u201eJak radzi\u0107 sobie ze strasz\u0105cymi my\u015blami?<\/a>\u201d, do powieszenia w widocznym przez dziecko miejscu. Plakat przedstawia w spos\u00f3b wizualny sposoby roz\u0142adowywania przez najm\u0142odszych emocji l\u0119ku lub smutku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedstawionych sposob\u00f3w opanowania emocji zosta\u0142a oparta na technikach \u00a0\u00a0wizualizacyjnych i oddechowych, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w zmniejszaniu napi\u0119cia emocjonalnego dziecka.<\/p>\n Warto jeszcze wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch planszach wykonanych z wytrzyma\u0142ej p\u0142yty MDF. \u00a0Pierwsz\u0105 z nich jest \u201eEmocjonomierz<\/a>\u201d. S\u0142u\u017cy on do wskazywania, emocji jakie w danej chwili odczuwa dana osoba, okre\u015blenia si\u0142y ich nasilenia oraz podpowiadania, jak obni\u017cy\u0107 ich nat\u0119\u017cenie. Przesuwaj\u0105c wska\u017anik dziecko sygnalizuje, jaki ma nastr\u00f3j, a nast\u0119pnie \u201eodczytuje\u201d, co mo\u017ce zrobi\u0107, by zmniejszy\u0107 sw\u00f3j smutek lub z\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Plansza L\u0119k<\/a> natomiast zosta\u0142a stworzona z my\u015bl\u0105 o dostarczeniu dzieciom informacji o uczuciu jakim jest l\u0119k, w tym wyja\u015bnienie czym jest l\u0119k, jaka jest jego istota i z jakimi cechami si\u0119 wi\u0105\u017c\u0119 oraz \u00a0co wa\u017cne przedstawienie jak mo\u017cna sobie radzi\u0107 z opanowywaniem strachu.<\/p>\n Pude\u0142ko na smutki<\/a> to cenne wsparcie w wyciszaniu trudnych dozna\u0144 i \u015bwiadomego odreagowywania smutku. W pierwszym etapie dziecko opisuje lub przedstawia w formie rysunku sw\u00f3j nastr\u00f3j, a nast\u0119pnie wrzuca kartk\u0119 do pude\u0142ka, symbolizuj\u0105c, \u017ce smutne my\u015bli mo\u017cna \u201ewyrzuci\u0107\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Pozosta\u0142e polecane pomoce:<\/em><\/p>\n 249005 \u2013 Jak odreagowa\u0107 emocje<\/a><\/p>\n 617050 \u2013 Dywan nastroju \u2013 emotki<\/a><\/p>\nCo to jest l\u0119k separacyjny?<\/strong><\/h1>\n
![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/617050_g_21.jpg\")
<\/strong><\/h3>\n<\/a>Jakie wydarzenia i postawy otoczenia mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 l\u0119k separacyjny?<\/strong><\/h3>\n
\n
\u00a0<\/strong><\/h3>\n
<\/a>Jak zapobiega\u0107 epizodom l\u0119ku separacyjnego?<\/strong><\/h3>\n
\n
![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/199076_f_20.jpg\")
<\/p>\n<\/a>Na czym polega terapia l\u0119ku separacyjnego?<\/strong><\/h3>\n
\n![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101882_c_21.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/199307_e_21.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/199310_f_21.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/mojebambino.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/199309_e_21.jpg\")
<\/p>\n